วิเคราะห์ข่าว
อนาคต จีเอ็มเอส. (2)

ในการประชุมสุดยอดครั้งนี้ ไทยกับลาวได้ตกลงร่วมกันเรื่องการจราจรทางรถไฟเพื่อเตรียมรองรับการเปิดใช้ทางรถไฟ ไทย-ลาวสายแรก ที่ไทยได้ช่วยเหลือลาวสร้างรางรถไฟจากสะพานมิตรภาพที่ท่านาแล้งต่อไปถึงเวียงจันทน์ซึ่งกำหนดจะเสร็จในปลายเดือนเมษายน 2551 นี้ อันจะอำนวยความสะดวกแก่ผู้โดยสารและการขนส่งสินค้าทางรถไฟโดยไม่ต้องเปลี่ยนถ่ายขึ้นรถยนต์ที่ท่านาแล้งเหมือนแต่ก่อน ขณะเดียวกัน สองประเทศได้ตกลงกันในการอำนวยความสะดวกในการขนส่งโดยลดขั้นตอนด้านศุลกากรและตรวจคนเข้าเมืองไทย โดยเฉพาะด่านหลักเช่นที่หนองคายและมุกดาหาร

ควบคู่ไปกับการขยายและพัฒนาเส้นทางถนนเพื่อการคมนาคมและการขนส่ง การท่องเที่ยว การลงทุน ระบบโลจิสติกส์เป็นเรื่องสำคัญที่ประเทศสมาชิกต้องคิดถึง โดยเฉพาะเอกชนต้องการมากที่สุดคือ การอำนวยความสะดวกด้านขนส่งสินค้าข้ามพรมแดนที่ลงนามไปเมื่อสามปีที่แล้วให้เป็นจริง โดยเฉพาะด้านศุลกากร การตรวจสอบสินค้าและการตรวจคนเข้าเมืองเพียงครั้งเดียว ไม่ใช่เสียเวลาไปตรวจซ้ำซ้อนเช่นที่เป็นอยู่ปัจจุบัน รวมทั้งการให้รถบันทุกของอีกประเทศหนึ่งเข้าไปบริการส่งของถึงจุดหมายปลายทางของอีกประเทศหนึ่งได้ โดยไม่ต้องเปลี่ยนถ่ายสินค้าให้ยุ่งยาก

ในการประชุมครั้งนี้ ไทยและกัมพูชาได้ตกลงกันแบบทวิภาคี ที่จะให้รถบันทุกของแต่ละฝ่ายเข้าไปบริการอีกประเทศหนึ่งได้เพื่อความสะดวกและรวดเร็ว ซึ่งต่อไปไทยคงจะทำเช่นนี้กับประเทศอื่น และอำนวยความสะดวกในการผ่านแดนทั้งด้านตรวจคนเข้าเมืองและศุลกากรโดยลดขั้นตอนมากขึ้น ให้เป็นแบบวัน สต็อป เซอร์วิส ไม่ต้องเสียเวลาตรวจกันซ้ำซ้อนสองครั้ง

โครงการสำคัญของ จีเอ็มเอส. อีกประการหนึ่ง คือ โครงการด้านพลังงาน มีการพัฒนาพลังน้ำผลิตกระแสไฟฟ้า เพราะประเทศสมาชิกต่างมีความต้องการใช้ไฟฟ้ามากขึ้น จีนได้สร้างและเตรียมสร้างเขื่อน 8 แห่งบนแม่น้ำโขงที่ไหลผ่านจีนเพื่อการชลประทานและผลิตกระแสไฟฟ้า ในการประชุมสุดยอดครั้งนี้ เวียดนามและลาวตกลงที่จะลงทุนร่วมกันสร้างเขื่อนจากแม่น้ำโขงที่อยู่ในเขตประเทศลาวอีก 3 แห่งเพื่อผลิตกระแสไฟฟ้า เช่น เขื่อนเซกะหมาน 3 เขื่อนน้ำโม และมีโครงการสำรวจโครงการเขื่อนน้ำซำ และเขื่อนน้ำงึม 4 เอ.กับ 4 บี. เขื่อนเซกะหมาน 3 ที่เริ่มสร้างไปแล้วและกำหนดจะเดินเครื่องปั่นไฟได้ในปี 2552 รวมทั้งสร้างเขื่อนหลวงพระบางกั้นแม่น้ำดขงเพื่อผลิตกระแสไฟฟ้า ส่วนเขื่อนเซกะหมาน 1 จะดำเนินการได้ในปี 2555 นอกจากนี้ เวียดนามกำลังศึกษาโอกาสการสร้างเขื่อนอีก 8 แห่งทางภาคใต้ของลาว โดยลาวจะขายกระแสไฟฟ้าให้กับเวียดนามเป็นสำคัญ

ส่วนไทยนั้นได้ลงทุนร่วมกับลาวมานานแล้วในการสร้างเขื่อนและอ่างเก็บน้ำบนพื้นที่ภูเขาเพื่อผลิตกระแสไฟฟ้าส่งขายให้ไทยโดยตรง เช่น เขื่อนน้ำอู น้ำเงียบ น้ำเทิน 1-2 น้ำงึม 1-3 หงสา 1-2ในปี 2551 ไทยซื้อไฟฟ้าจากลาว 340 เม็กกะวัตต์ และมีแนวโน้มจะซื้อเพิ่มขึ้นเรื่อย ๆ ในปี 2558 ไทยจะซื้อไฟฟ้าจากลาวที่ผลิตจากพลังงานน้ำถึง 5,814 เม็กกะวัตต์ สำหรับกัมพูชานั้น ไทยมีทั้งซื้อและขายไฟฟ้าให้กัมพูชา และมีแผนรับซื้อไฟฟ้าที่ผลิตจากพลังน้ำจากจีนด้วย

การพัฒนา จีเอ็มเอส. จะดึงดูดการลงทุนจากทั้งภายในและภายนอกกลุ่มเข้ามาอีกมาก เพราะศักยภาพของกลุ่มเป็นที่สนใจของนักลงทุนต่างประเทศ แม้แต่ลาวซึ่งเป็นประเทศไม่มีทางออกทะเลและล้าหลังคนอื่นมาโดยตลอดกลายเป็นประเทศที่ประเทศเพื่อนบ้านสนใจเข้าไปลงทุน ในปี 2550 จีนเข้าไปลงทุนในลาวเป็นอันดับหนึ่ง โดยมีไทยเป็นอันดับสองและเวียดนามเป็นอันดับสามซี่งตามติดไทยอย่างใกล้ชิด เพราะลาวเป็นประเทศที่มีทรัพยากรธรรมชาติที่รอการสำรวจและใช้ประโยชน์อีกมาก

ในการประชุมสุดยอดครั้งนี้ สภาธุรกิจอนุภูมิภาคแม่น้ำโขงซึ่งได้แยกประชุม นอกจากมีตัวแทนด้านธุรกิจจาก 6 ประเทศเข้าร่วมประชุมแล้ว ยังได้เชิญบริษัทธุรกิจขนาดใหญ่ บรรษัทข้ามชาติ บริษัทยักษ์ใหญ่ด้านลอจิสติกส์และตัวแทนสถาบันการเงินจำนวนมากเข้าร่วมประชุมด้วย เพื่อหาลู่ทางขยายการค้าและการลงทุนในภูมิภาคนี้ และเพิ่มศักยภาพในการแข่งขัน

เมื่อเขียนถึงการพัฒนาด้านต่างๆ โดยมีธนาคารพัฒนาเอเชียให้การสนับสนุน โครงการสำคัญที่สุดประการหนึ่งที่ไม่ค่อยมีคนเอ่ยถึงนัก คือ การพัฒนาทรัพยากรมนุษย์ เพราะคนเป็นปัจจัยสำคัญที่สุดที่จะให้โครงการต่างๆ ก้าวรุดหน้าหรือไม่ มากน้อยเพียงใด จีเอ็มเอส. ได้รับทุนอุดหนุนจากธนาคารพัฒนาเอเชียในการพัฒนาทรัพยากรมนุษย์ การลดความยากจน การส่งเสริมความเข้าใจระหว่างชนชาติต่าง ๆ การช่วยเหลือด้านการแพทย์และสาธารณะสุข การป้องกันการแพร่กระจายของโรคติดต่อร้ายแรงจากคนและสัตว์ เช่น เอดส์ มาเลเรีย ไข้หวัดนก ป้องกันและแก้ไขปัญหาการค้าผู้หญิงและเด็ก การโยกย้ายถิ่นฐาน การค้ายาเสพติด ซึ่งเป็นปัญหาพื้นฐานของประเทศในกลุ่ม ตลอดจนการเฝ้าดูแลสภาวะสิ่งแวดล้อมที่จะส่งผลกระทบต่อประเทศในกลุ่ม การศึกษาพืชและสัตว์หลากสายพันธ์ และการส่งเสริมให้ประชาชนเข้าถึงข้อมูลข่าวสาร

แม่น้ำโขงที่ไหลผ่านหลายประเทศจนอาจกล่าวได้ว่า แม่โขงเป็นแม่น้ำระหว่างประเทศ และเป็นแกนกลางของ จีเอ็มเอส. ที่ทุกประเทศในกลุ่มสามารถใช้ประโยชน์ได้อย่างเท่าเทียมและได้ประโยชน์ด้วยกันทุกฝ่าย หาก จีเอ็มเอส.ซึ่งเป็นวงเล็กในวงใหญ่ของอาเซียนมีความร่วมมือกันอย่างใกล้ชิดในทุกด้าน จะช่วยเสริมสร้างศักยภาพของอาเซียนให้แข็งแกร่งยิ่งขึ้น