วิเคราะห์ข่าว
ตัวละครบนเวทีโลกปี 2551

ปัจจุบัน มี 195 ประเทศบนโลกนี้ แต่ถ้าไม่รวมไต้หวัน เพราะถือว่าไต้หวันเป็นส่วนหนึ่งของจีน อีกทั้งกว่า 100 ประเทศที่ไม่ได้รับรองไต้หวัน ก็จะเหลือประเทศบนโลกนี้เพียง 194 ประเทศ

แต่มีเพียง 192 ประเทศเท่านั้นที่เป็นสมาชิกขององค์การสหประชาชาติ ประเทศที่เป็นสมาชิกสหประชาชาติล่าสุดคือ มองเตเนโกร ซึ่งเข้าเป็นสมาชิกเมื่อปี 2549 ที่น่าสนใจคือ สวิตเซอร์แลนด์ เพิ่งเข้าเป็นสมาชิกเมื่อปี 2545 นี่เอง

ประเทศที่เพิ่งเกิดใหม่ในโลก คือ โคโซโว ซึ่งเป็นรัฐอธิปไตยเมื่อกุมภาพันธ์ 2551 หลังจากแยกออกจากเซอร์เบีย ก่อนหน้านั้นก็คือ มองเตเนโกร ซึ่งเป็นรัฐอธิปไตยเมื่อปี 2549 โดยแยกออกจากเซอร์เบียเช่นกัน

ตั้งแต่ปี 2533 มีประเทศเกิดใหม่ 28 ประเทศ ส่วนใหญ่เป็นประเทศที่แยกตัวออกโดยตรงหรือโดยอ้อมหลังจากที่สหภาพโซเวียดล่มสลาย ( 14 ประเทศ) คือ เอสโทเนีย ลัตเวีย ลิทัวเนียในย่านบอลติก เบลารุส มอลโดว่า ยูเครน ในยุโรปตะวันออก อาร์เมเนีย อาเซอร์ไบยัน จอร์เจียในย่ายคอเคซัส ส่วนเอเชียกลางมีคาซัคสถาน คีร์กิซสถาน ทาจิกิสถาน เติร์กเมนิสถาน อุซเบกิสถาน ที่แยกตัวออกจากยูโกสโลเวีย (7 ประเทศ) คือ สโลเวเนีย โครเอเชีย บอสเนีย เฮอร์เซโกวินา มาเซโดเนีย เซอร์เบีย มองเตเนโกร ส่วนเช็คโกสโลกาเกีย แยกเป็น 2 ประเทศ คือ สาธารณะรัฐเช็ค กับสโลเวเนีย ในเอเชียแปซิฟิค ติมอร์แยกเป็น ติมอร์ตะวันออก กับ ปาเลา ส่วนแอฟริกา มีนามิเบีย และอีริตเตอเรีย

ประเทศที่มีประวัติศาสตร์เก่าแก่แต่ปรากฎในรูปรัฐใหม่ เช่น อาร์เมเนีย ส่วนประเทศที่เกิดใหม่จริง ๆ คือ ประเทศในเอเชียกลาง เช่น คาซัคสถาน คีร์กิซสถาน ทาจิกิสถาน เติร์กเมนิสถาน อุซเบกิสถาน เพราะแยกออกมาจากสหภาพโซเวียด สำหรับประเทศที่เรียกร้องเอกราชจนได้เป็นรัฐอธิปไตยใหม่อย่างสันติ มีอาทิ สาธารณะรัฐเช็ค และสโลเวเนีย โดยแยกออกมาจากอดีตเชคโกสโลกวาเกีย แต่บอสเนีย และติมอร์ตะวันออก เกิดได้จากการสู้รบ

สำหรับเยอรมนีตะวันตกและตะวันออกรวมกันเป็นประเทศเดียวกันภายใต้ชื่อสหพันธ์สาธารณะรัฐเยอรมนี เยเมนเหนือและเยเมนใต้รวมเป็นประเทศเดียวกัน เรียกว่า สาธารณะรัฐเยเมน

สหพันธ์รัฐรัสเซีย เกิดขึ้นในปี 2534 ประกอบด้วยอดีตสมาชิกสหภาพโซเวียดที่ไม่ได้แยกตัวออกไป หรือเป็นรัสเซียแท้ ส่วนยูโกสลาเวียนั้นใช้ชื่อเก่าแม้จะมีหลายส่วนแยกออกเป็นประเทศเกิดใหม่ก็ตาม

ประเทศที่เปลี่ยนชื่อใหม่มี 5 ประเทศ คือ แซร์ เป็นสาธารณะรัฐประชาธิปไตยคองโก ซามัวตะวันตก เป็น ซามัว สาธารณะรัฐฟิจิ เป็นสาธารณะรัฐหมู่เกาะฟิจิ โคโมรอส เปลี่ยนชื่อจากสาธารณะรัฐอิสลามโคโมรอส เป็นสหภาพหมู่เกาะโคโมรอส ในปี 2003 ยูโกสลาเวียเปลี่ยนเป็น เซอร์เบีย และมองเตเนโกร

บนโลกปัจจุบันนี้ มีประเทศที่ยังมีอาณานิคมของตนอยู่รวมทั้งหมด 61 อาณานิคม ประเทศเจ้าอาณานิคมเหล่านี้ได้แก่ ออสเตรเลีย (6) ที่ดัง ๆ มีอาทิ เกาะคริสตมาส หมู่เกาะโคคอส เกาะนอร์ฟอล์ค เป็นต้น เดนมาร์ก (2) บางคนยังไม่รู้ว่า กรีนแลนด์เป็นของเดนมาร์ก เนเธอแลนด์ (2) ฝรั่งเศส (16) ที่ดัง ๆ มีเกาะเฟรนช์เกียนา เฟรนช์โพลีนีเซีย หมู่เกาะนิวคาลีโดเนีย เป็นต้น นิวซีแลนด์ (3) เช่น หมู่เกาะคุกไอส์แลนด์ นอร์เวย์ (3) สหราชอาณาจักร (15) มีอาทิ เบอร์มูดา หมู่เกาะเวอร์จิน หมู่เกาะเคย์แมนซึ่งเป็นแหล่งฟอกเงิน หมู่เกาะฟอล์คแลนด์ที่สู้กับอาร์เยนติน่า ล้มตายกันทั้งสองฝ่าย สหรัฐอเมริกา (14) เช่น เกาะกวม อเมริกาซามัว หมู่เกาะมิดเวย์ เปอร์โตริโก หมู่เกาะเวอร์จิน เป็นต้น

ยังมีพื้นที่ขัดแย้งสำคัญ 6 แห่งด้วยกัน คือ ฉนวนกาซาและเวสต์แบงค์ หมู่เกาะพาราเซล หมู่เกาะสแปรตลีย์ ซาฮาราตะวันตก และแอนตาร์กติกาซึ่งมีกว่า 12 ประเทศที่แย่งกันเป็นเจ้าของส่วนต่าง ๆ บนทวีปนี้ นอกจากนี้ ยังมีกรณีพิพาทเรื่องดินแดนอีกหลายแห่งในโลก ซึ่งบางแห่งก็นำไปสู่การสู้รบ

โลกโลกาภิวัฒน์ในปัจจุบันมีตัวละครที่เป็นรัฐอธิปไตย หรือที่เรียกว่า State Actors 195 ประเทศ ที่มีบทบาทการแสดงแตกต่างกันไป นอกจากนั้น ยังมีตัวละครที่ไม่ใช่รัฐอธิปไตย หรือ Non-state actorsอีก เช่น เอ็น.จี.โอ. บรรษัทข้ามชาติ สื่อมวลชนระหว่างประเทศ กองทุนประกันความเสี่ยง หรือ เฮดจ์ฟันด์ สหประชาชาติ ธนาคารโลก กองทุนการเงินระหว่างประเทศ กลุ่มติดอาวุธ (กลุ่มกบฎ ทหารรับจ้าง) กลุ่มก่อการร้ายระหว่างประเทศ กลุ่มอาชญากรข้ามชาติโดยเฉพาะยาเสพติด ขบวนการค้าอาวุธข้ามชาติ บางทีเรียกสองกลุ่มนี้ว่าเป็น Violent Non-state actors กลุ่มศาสนา ชุมชนที่กระจัดกระจายข้ามชาติ เช่น ยิว เคิร์ด ภาคเอกชน ลัทธิความเป็นโลก ( Transnationalism) ตัวละครที่ไม่ใช่รัฐนี้แสดงบทบาทเพิ่มขึ้นทุกทีภายใต้สภาวะแวดล้อมโลกาภิวัฒน์ที่โลกไม่มีพรมแดน ทุกอย่างถึงกันหมด ไม่ว่าจะเป็นสิ่งดีหรือสิ่งเลว

เพราะฉนั้น การที่ผู้นำประเทศหนึ่งจะพูดอะไรและคิดว่าเป็นเรื่องภายในประเทศของตนนั้น มันอาจไม่ใช่เช่นนั้นก็ได้ เพราะโลกถึงกันหมด แม้รัฐอื่นไม่เข้ามาแทรกแซง แต่ตัวละครที่ไม่ใช่รัฐ เช่น กลุ่มเอ็น.จี.โอ. อาจเข้ามาวุ่นวายโดยประสานกับกลุ่ม เอ็น.จี.โอ.ในประเทศก็ได้ คำพูดของผู้นำจึงต้องระมัดระวัง