พ.ญ.คุณหญิงพรทิพย์ โรจนสุนันท์ ถอดหัวใจ สู้เพื่อศพ!!

(ทีมข่าวหน้าสตรี นสพ.ไทยรัฐ อาทิตย์ 16 ม.ค. 48 หน้า 24)

ท่ามกลางกองศพเป็นพันๆ ที่วัดย่านยาว ต.ตะกั่วป่า จ.พังงา พ.ญ.คุณหญิงพรทิพย์ โรจนสุนันท์ รอง ผอ.สถาบัน นิติวิทยาศาสตร์ กระทรวงยุติธรรม ยังคงทำงานหามรุ่งหามค่ำแข่งกับเวลาที่งวดเข้ามาทุกที นับตั้งแต่เกิดเหตุพิบัติภัยคลื่นยักษ์สึนามิถล่ม 6 จังหวัดภาคใต้ เมื่อวันที่ 26 ธ.ค.ที่ผ่านมา คุณหญิงหมอไม่เคยนอนเต็มตื่นแม้สักคืน!! เพราะยังค้างคาใจกับภารกิจสำคัญที่ต้องสะสางให้ลุล่วงโดยเร็ววัน เพื่อพาร่างไร้วิญญาณเหล่านี้ส่งกลับบ้านให้ได้พบกับญาติเป็นครั้งสุดท้าย ก่อนเดินทางไกลไปสู่ภพใหม่นิรันดร!!

ภารกิจ สู้เพื่อศพ!! ของคุณหญิงหมอ มิได้เพิ่งจะมาเริ่มต้นคราวเกิดเหตุสึนามิ แต่เส้นทางการต่อสู้สายนี้ดำเนินมายาวนานเกือบสองทศวรรษแล้ว นับตั้งแต่วันที่หมอได้เข้ามาคลุกคลีกับศพ ต้องทนเห็นกระบวนการที่ไม่ชอบธรรม เห็นคนเพิกเฉยไม่ใส่ใจศพนิรนาม จนเกิดคำถามขึ้นในใจ ถ้าไม่มีใครสักคนลุกขึ้นต่อสู้เพื่อศพ สังคมจะหาความยุติธรรมได้จากที่ไหน?!

"แม่สอนตั้งแต่เล็ก ทำอะไรก็ให้เอาใจเขามาใส่ใจเรา ลึกๆ หมอจะเป็นคนแคร์ใจคนมาก หมออยู่มา 20 กว่าปี เห็นกระบวนการไม่ชอบธรรมที่ทำให้ตามหากันไม่เจอ เห็นกระบวนการที่คนไม่ใส่ใจ เรารู้สึกเสียดายแทน ก่อให้เกิดค่านิยม ทำไม่ดีแล้วได้ดี ซึ่งหมอต้าน!! หมอสู้อยู่ทุกวันนี้ เพราะหมอเอาใจเขามาใส่ใจเรา โดยเฉพาะเหตุการณ์สึนามิเป็นความสูญเสียครั้งใหญ่ บางคนสูญเสียทุกอย่าง ทั้งบ้าน ทั้งพ่อแม่พี่น้อง แค่นั้นยังไม่เท่าไหร่ แต่หาญาติที่ตายไม่เจอนี่สิ จะเจ็บปวดขนาดไหน ถ้าเราช่วยปลดเปลื้องความทุกข์เขาได้บ้าง ทำให้หาญาติเจอ นำร่างไปทำบุญอุทิศส่วนกุศล หมอก็เชื่อว่านี่คือการทำบุญอย่างหนึ่ง ซึ่งหมอสามารถทำได้ตามความถนัด หมอสัญญา เราจะพาทุกศพกลับบ้านให้ได้!!"

ลงพื้นที่วันแรก สภาพเป็นอย่างไรคะ

วันแรกๆ ทุกอย่างค่อนข้างสับสน ไม่มีใครเป็นเจ้าภาพ ประสานงานจริงๆ!! คลื่นสัญญาณโทรศัพท์ก็ใช้ไม่ได้ จึงไม่รู้สถานการณ์จริง แต่เราคาดเดาว่าจะหนักมาก ดูจากจำนวนศพวันแรกกับจำนวนคนไข้ในโรงพยาบาล มีเป็นร้อยๆ เลย เรียกว่าเหมือนสงคราม!! เหมือนอะไรมันถล่ม!! ได้รับการแจ้งแต่ว่าหมอต้องแบ่งทีมไปช่วยพังงา เพราะโดนหนักสุด ไปกัน 8 คน ก็เลยแยกทีม หมอไปพังงาก็ใช้วิธีถามเอาจากผู้ว่าฯ เริ่มไล่เลยจากท้ายเหมือง แล้วก็ไปตะกั่วป่า เพราะศพเยอะ หมอมีอุปกรณ์ติดตัวไปด้วย ก็เริ่มบันทึกรายละเอียดทั้งหมด ถ่ายภาพ และเก็บดีเอ็นเอ จนเกือบวันที่เจ็ด หมอถึงได้รู้ว่า "ท่านสุวิทย์ คุณกิตติ" เป็นเซ็นเตอร์ของพังงา เราประสานงานผ่านมหาดไทยตลอด แต่ไม่มีการบอก ผู้ประสานงานก็ติดภารกิจตลอดเวลา!! แต่ภารกิจของหมอมันก็ไม่ใช่ไม่ด่วน แม้ว่าจะตายแล้ว!! เพราะว่าเวลายิ่งเนิ่นนาน ศพยิ่งเน่า สถานการณ์มันหนัก!!

นอกจากทีมของคุณหมอแล้ว ยังมีทีมแพทย์สถาบันอื่นอีกไหมคะ

จริงๆ แล้ว ทีมนิติเวชทั่วประเทศลงไปทั้งหมด เนื่องจากหมอถูกสั่งให้ลงที่ตะกั่วป่า วัดย่านยาว เป็นแห่งแรก เราก็แบ่งทีมไปจุดเก็บศพที่บางม่วงเป็นแห่งที่สอง แต่จุดลำแก่น เราทำมาก่อนแล้ว กวาดศพไปหมดแล้ว ตั้งแต่คืนแรก ที่จุดบางม่วง มีทีมสงขลามาเป็นทีมแรก ต่อมาก็เป็นทีมศิริราช หลังจากนั้นจะเป็นทีมผสม วนกันไปวนกันมา ทางสถาบันของหมอก็ถอนออก เนื่องจากมีผู้รับผิดชอบหลักแล้ว ส่วนที่จุดบางเนียง ทีมเราดูเฉพาะช่วงแรก ต่อมาเมื่อเชียงใหม่มา เขาก็ดูให้ทั้งหมด หลังจากจุฬาฯ เสร็จจากภูเก็ต เขาก็มาดูจุดลำแก่นต่อจากชุดหมอ เหมือนเป็นการแบ่งงานกันโดยธรรมชาติที่ต่างคนต่างช่วยเหลือกัน

มีกระแสข่าวว่าคุณหมอทำงานกับคนอื่นไม่ได้ ไม่ยอมแบ่งงาน?

เราไม่มีอำนาจที่จะแบ่งหรือไม่แบ่งงาน เราอยากหาผู้ประสาน แต่ไม่เจอ ผู้ที่จะมาเป็นเจ้าภาพแล้วบอกว่าทำหรือไม่ทำ ก็มีอยู่สองฝ่ายคือ ฝ่ายปกครอง กับตำรวจ ณ วันนั้น เวลานั้น จนถึงวันนี้ ไม่มีเลย!! ดังนั้น เมื่อหมอได้รับการประสานจากผู้ว่าฯ ให้ลงตะกั่วป่า เราก็อยู่ที่นั่น เราจะมาสั่งให้จุฬาฯ ไปโน่นไปนี่ ไม่ได้!! แต่ว่าการประสานงาน เราได้คุยกันภายใน ตอนอาจารย์ศิริราชมา หมอก็ไปสวัสดี ศิริราชก็บอกจะทำที่บางม่วงนะ ถามหน่อยว่า อย่างนี้เรียกไม่แบ่งงานหรือ!! มันเป็นคำที่พูดกันไปพูดกันมา ในวันที่ทำงาน หมอก็เอาตัวรอดแค่หน่วยหมอ หน่วยอื่นหมอก็ไม่รู้ว่าสภาพเป็นยังไง ก็คอยแต่นึกว่า ถ้าเขามีปัญหาคงโทร.เข้ามาเอง ที่ย่านยาว ศพเยอะที่สุด 2-3 พันศพ แต่คนไม่พอ หมอก็แก้ปัญหาด้วยการขอความช่วยเหลือจากกองทัพบก

แล้วที่เขาว่าคุณหมอชอบทำงานเอาหน้าละคะ!!

หมอไม่ได้สร้างภาพ มีความจริงใจกับสิ่งที่ทำ และตั้งใจกับสิ่งที่ทำ หมอไม่ได้อยากออกทีวี แต่สื่อเข้ามาเอง มาสัมภาษณ์ว่าเป็นยังไงบ้าง เราก็ตอบว่ามีปัญหาในเชิงบริหารจัดการ!! ขาดแคลนอะไรบ้าง ถามว่าทำไมเราต้องทำ จะทำยังไงได้ ก็รัฐไม่เข้ามา จนถึงวันนี้ ก็ยังไม่มีเจ้าภาพจริงๆ เข้ามา!! เงินช่วยเหลือหมอไม่ห่วง แต่ห่วงผู้ประสานงานที่เข้าใจทั้งหมด ถ้าตำรวจจะทำ ทำไมคุณไม่เข้ามาตั้งแต่เริ่ม เข้ามาดูแลทุกศูนย์ทุกจุดว่าศพจะฝังยังไง ที่ทำอยู่ทุกวันนี้ เพราะเราแคร์ แคร์ คนตาย!! เมื่อมีนโยบายออกมาว่าศูนย์พิสูจน์บุคคลสูญหายควรขึ้นกับกระทรวงยุติธรรม ครั้งนี้เราก็ทำหน้าที่เป็นศูนย์กลางดูแลว่าจะฝังศพยังไง รวบรวมศพมาไว้ด้วยกัน ทั้งๆ ที่ตามกฎหมาย หน้าที่นี้เป็นของตำรวจ แต่เขาไปไหน!! เรื่องดีเอ็นเอ เราก็รู้ว่าใครตรวจได้ตรวจไม่ได้ เขาไม่เข้าใจเรื่องพิสูจน์บุคคล แล้วไปออกแถลงการณ์โดยไม่ฟังผู้รู้...ผิด!! หมอรู้ว่าวิธีไหนดีกับศพแบบไหน กรณีสึนามิ ศพมันสมบูรณ์ กระบวนการพิสูจน์บุคคลสามารถปรับใช้ได้ตามหลักสากล แต่ที่ติดใจคือ เหตุไฉน เจ้าภาพจึงไม่โผล่ตั้งแต่วันแรก มาโผล่เมื่อมันจบ แล้วยังมาบอกว่าที่ผ่านมาทำไม่ได้เรื่อง!! เขาประกาศว่าเขาพร้อมจะเข้ามาทำหน้าที่แทนหมอ ถ้าพร้อมจริง หมอก็เก็บกระเป๋าถอนตัวทันที เพราะที่จริงหน้าที่นี้เป็นของเขามาตั้งแต่ต้น!! ทำยังไงได้ ถ้าเขาใช้อำนาจบังคับ แต่เขาไม่แคร์ใจคน จะบังคับให้ผ่าศพใหม่ทั้งหมด คงต้องให้เขาไปทำกันเอง!! หมอห่วงก็แต่เรื่องเดียวว่าสิ่งที่ทำไว้จะสูญเปล่า ศพคงไม่ได้กลับบ้านอย่างที่หมอตั้งใจ!!

กรณีเกาเหลาระหว่างคุณหมอกับตำรวจมีอะไรเป็นชนวน

การจัดการศพเป็นหน้าที่ของฝ่ายปกครองกับตำรวจ แต่พวกเขาตั้งตัวรับสถานการณ์ไม่ทัน!! มาตั้งตัวทันก็เมื่อมันจะจบแล้ว!! ไม่มีตำรวจสักคนจากสำนักงานตำรวจแห่งชาติเข้ามาดูแล มีแต่ตำรวจพื้นที่ จริงๆ แล้วคอนฟลิคต์นี้ ไม่ใช่หมอเป็นคนก่อ เป็นเพราะเขาน่าจะไม่รู้เรื่อง และไม่เข้าใจเรื่องการพิสูจน์บุคคล หน่วยงานของเขาก็ไม่สามารถเข้ามารองรับได้ตั้งแต่ต้น เอาตำรวจสากลมาอ้าง ไม่มีประโยชน์ หากเขาจริงใจ เขาควรพูดกับคนทำงาน ไม่ใช่ไปพูดที่โต๊ะ พูดที่กรุงเทพฯ เพราะหมอปลีกไปไม่ได้!! ครม.มอบอำนาจให้หมอทำที่พังงา นายกฯ ก็บอก ถ้าอย่างนั้นแล้ว เราทำผิดสเต็ปตรงไหน!! กีดกันอาสาสมัครฝรั่ง ไม่ให้มาช่วยหมอ ด้วยเหตุผลว่าหมอไม่มีอำนาจ!! สถานการณ์อย่างนี้ ใครจะมาคิดเรื่องหน้าตาอีก!! บอกได้เลยว่า หน่วยงานพิสูจน์บุคคลสูญหาย จริงๆ แล้วต้องไม่ใช่ตำรวจ ต้องเป็นหน่วยงานกลาง เพราะมันไม่ใช่แค่สึนามิ ยังมีหน้าที่อีกหลายอย่าง นายกฯ พูดชัดเจนว่า นี่คือการควบคุมกระบวนการเถื่อน การอุ้มฆ่า เผาทำลาย หั่นศพ!! ถ้าเราไปอยู่ภายใต้หน่วยงานต้นตอแบบนี้ เราจะหาความยุติธรรมได้จากไหน!! สังคมรู้ว่าใครเป็นคนทำงาน!! ตกลงเขาทำงานเพราะอะไร จะตามล้างตามเช็ดหมอพรทิพย์ใช่ไหม!!

จนถึงขณะนี้ การชันสูตรศพรุดหน้าไปถึงไหนแล้ว

ถึงทุกวันนี้ 3 อาทิตย์แล้ว แน่นอนว่าต้องมีปัญหาเรื่องศพเน่า ศพคนไทย เราเร่งสุดชีวิตแล้ว ทำกันวันละ 2-3 ร้อยศพ ตอนนี้ก็เคลียร์ได้หมดแล้ว กำลังอยู่ในขั้นบริหารจัดการ เพื่อให้ญาติได้มารับศพ เอาข้อมูลของคุณหมอทั้งหลายเข้าระบบเดียวกัน ให้ญาติมาดูรูป ดีเอ็นเอก็รอทางจีน และหน่วยงานสนับสนุน ส่งไปตรวจที่อเมริกา ศพคนไทยส่วนใหญ่อยู่ในตู้เย็นแล้ว บางส่วนฝังไว้ เราจะไม่ขยับ จนกว่าจะฝังไมโครชิพหมด!! เราทำทุกอย่างตามมาตรฐาน!! ใช้เวลาอีกเดือนกว่าๆ ก็คงเรียบร้อย แต่ถ้าดีเอ็นเอไม่สำเร็จ ก็ต้องพิสูจน์โครงกระดูก

อะไรทำให้ทุ่มสุดตัวขนาดนี้คะ!!

หมอถือคติว่า เกิดมาต้องเป็นคนดี คุ้มค่าแก่การใช้ชีวิต ต้องสร้างความดีเพื่อความดี ไม่ใช่ตัวเอง หมอไม่เคยสนใจตำแหน่ง แต่หลักการของหมอมั่นคง ถ้าใครทำให้บิดเบี้ยว เราสู้ขาดใจ ไม่มีวันจะยอม!! สถานการณ์สึนามิ ทำให้คนเห็น ต้องขอบคุณฟ้าที่มีตา!!

ไฟแรงอย่างนี้ ทำไมมีกระแสข่าวว่าหมอท้อแท้?

หมอไม่เคยท้อ!! แต่ยอมรับว่า เซ็งในหัวใจ!! กับไอ้มนุษย์พวกนี้ ที่ไม่น่าจะเป็นคนไทย สึนามิเป็นความสูญเสียของประเทศชาติ ใครจะมานั่งคิดเรื่องชิงดีชิงเด่น!! หมอจะสู้จนกว่าหน่วยงานตรวจทางนิติวิทยาศาสตร์ได้เป็นหน่วยงานกลาง แยกจากสำนักงานตำรวจแห่งชาติ ที่ผ่านมามันชัดอยู่แล้วว่าที่กระบวนการยุติธรรมไทยบิดเบี้ยว เพราะคนทำผิด คนจับกุม คนตรวจพิสูจน์ คนทำสำนวน อยู่ที่เดียวกันหมด!! หน่วยพิสูจน์บุคคลสูญหายต้องเกิด เมื่อทำสำเร็จ หมอก็พร้อมจะไป!!

อะไรเป็นหลักยึดทางใจของหมอคะ

หมอยึดหลักพุทธ หลักธรรมะ หมอยึดมั่นว่าเกิดมาต้องทำกรรมดี เพื่อให้เกิดกรรมดี ไม่ต้องคิดอะไรมาก ยามใดที่เหนื่อยและท้อแท้ หาทางออกไม่เจอ หมอจะมองพระราชจริยวัตรของในหลวง พอมองถึงตรงนั้น จะไม่มีอะไรลบล้างได้!! การทำงานควรทำเพื่องาน เพื่อแผ่นดินนี้ ไม่ใช่เพื่อใคร!! หมอภูมิใจที่ได้เป็นข้าแผ่นดิน แล้ววันหนึ่งเจ้าแผ่นดินเห็น พระราชทานคุณหญิงให้ ไม่ใช่ว่าอยากได้ตำแหน่ง แต่เป็นความภูมิใจที่เกิดมาเป็นคนไทย ทำให้คนไทยมีกำลังใจจะดูแลรักษาแผ่นดิน

เส้นทางการต่อสู้เพื่อศพของคุณหมอจะสิ้นสุดเมื่อไหร่คะ

ไม่เคยกำหนด หมอชอบทำอะไรที่ท้าทาย เป็นการสอนตัวเองว่าไม่ได้ทำงานนี้เพื่อตัวเอง พอบุกเบิกเซ็ตระบบจนเข้าที่ มีคนมาช่วยสานต่อ หมอก็จะย้ายไปบุกเบิกตรงอื่นอีก สถาบันนิติวิทยาศาสตร์ตั้งแล้ว ต่อไปก็ศูนย์พิสูจน์บุคคลสูญหาย ศูนย์ดีเอ็นเอ ถ้าตั้งได้เมื่อไหร่ หมอก็จะไป!! เชื่อว่าคงจะมาถึงในอีกปีสองปี เพราะสึนามิทำให้สถานการณ์มันชัด!! ถึงวันนั้น หมอคงไป ไม่ได้ไปด้วยความท้อ!! แต่ไปด้วยนิสัยส่วนตัว เมื่องานสำเร็จ เราก็เปลี่ยนไปทำอย่างอื่น หมอต่างจากคนอื่นนะ หมออยากกลับสู่สามัญตลอดเวลา!! ถึงเวลานั้นอยากเป็นครู สอนเด็กเล็กๆ ให้เขาฝึกคิด มีความเป็นอิสระ มีกรอบของการยึดความดี ก็เหมือนหมอ อยากเป็นคนดี อยากตายดีไม่ตกนรก!!

ทุกคืน หมอนอนอยู่หน้าตู้ศพเป็นพันๆ บอกจริงๆ รู้สึกว่า อยู่กับศพแล้วอบอุ่น... นิ่ง...นิ่งกว่าอยู่กับมนุษย์!! มนุษย์ผู้ซึ่งข้างหน้าอย่าง ข้างหลังอาจจะอีกอย่าง!! คนตายอยู่ในอีกภพ เป็นผู้เดือดร้อนจริงๆ พวกเขาจะคอยดูแลปกป้องหมอ ให้สู้เพื่อเขาตลอดไป!!



[BACK] [HOME]