ปวดหลังล่างเรื้อรัง ลองเช็ก ‘3 จุดเกร็งสะสม’ ที่คนส่วนใหญ่มองข้าม
หลายคนที่ต้องเผชิญกับอาการ ปวดหลังล่าง เรื้อรัง นั่งทำงานได้ไม่นานก็เริ่มตึง หรือตื่นนอนมาพร้อมความรู้สึกระบมที่หลังส่วนล่าง มักเข้าใจว่าสาเหตุมาจากกล้ามเนื้อหลังโดยตรง จึงพยายามนวด นวดเฟ้น หรือนวดกดจุดบริเวณหลังเพียงอย่างเดียว แต่กลับพบว่าอาการ ปวดหลังล่าง หายไปเพียงชั่วคราวแล้วก็กลับมาเป็นใหม่
ในทางกายภาพบำบัด ร่างกายทำงานเชื่อมโยงกันเป็นสายกล้ามเนื้อ (Kinetic Chain) เมื่อกล้ามเนื้อส่วนอื่นเกิดการหดเกร็งสะสมและรั้งโครงสร้างกระดูกสันหลังไว้ ก็จะส่งแรงดึงรั้งมาลงที่หลังส่วนล่างโดยที่เราไม่รู้ตัว หากคุณกำลังเจอปัญหานี้ ลองมาเช็ก “3 จุดเกร็งสะสม” ที่คนส่วนใหญ่มองข้าม ซึ่งอาจเป็นต้นเหตุแท้จริงของอาการ ปวดหลังล่าง
3 จุดเกร็งสะสมต้นเหตุตึงรั้งที่ส่งผลให้ ปวดหลังล่าง
กล้ามเนื้อ งอสะโพก (Iliopsoas)
จุดแรกคือกล้ามเนื้องอสะโพก หรือ iliopsoas ซึ่งวางตัวตั้งแต่กระดูกสันหลังส่วนล่าง พาดผ่านอุ้งเชิงกรานไปเกาะที่ต้นขา กล้ามเนื้อชุดนี้ทำหน้าที่ยกขาและพับสะโพก การนั่งทำงานติดต่อกันหลายชั่วโมงโดยไม่เปลี่ยนท่าทางส่งผลให้กล้ามเนื้องอสะโพกหดสั้นและเกร็งค้าง เมื่อลุกขึ้นยืน กล้ามเนื้อที่ตึงตัวนี้จะดึงรั้งกระดูกสันหลังส่วนล่างให้โค้งแอ่นไปข้างหน้ามากกว่าปกติ ทำให้ข้อต่อกระดูกสันหลังรับแรงกดอัดสูงขึ้นจนเกิดอาการ ปวดหลังล่าง
กล้ามเนื้อ สลักเพชร หรือ กล้ามเนื้อสะโพกมวนลึก (Piriformis)
จุดต่อมาคือกล้ามเนื้อสลักเพชร หรือ piriformis ซึ่งเป็นกล้ามเนื้อชั้นลึกบริเวณสะโพก วางตัวอยู่ใกล้กับเส้นประสาทไซอาติก การนั่งไขว่ห้าง การนั่งบนพื้นผิวที่แข็งเป็นเวลานาน หรือการเดินลงน้ำหนักตัวไม่เท่ากัน ส่งผลให้กล้ามเนื้อชิ้นนี้เกิดการเกร็งกระตุกหรือหนาตัวขึ้น เมื่อกล้ามเนื้อสลักเพชรตึงจะดึงให้โครงสร้างเชิงกรานเบี้ยวเอียง ร่างกายจึงต้องสั่งการให้กล้ามเนื้อหลังส่วนล่างทำงานหนักขึ้นเพื่อพยุงลำตัวให้ตรง จนเกิดความเค้นสะสมและกลายเป็นอาการ ปวดหลังล่าง เรื้อรัง
กล้ามเนื้อ เนื้อเยื่อพังผืดข้างต้นขา (IT Band) และกล้ามเนื้อต้นขาด้านหลัง (Hamstrings)
จุดสุดท้ายคือกลุ่มกล้ามเนื้อต้นขาด้านหลัง หรือ hamstrings และพังผืดข้างต้นขา หรือ iliotibial band กลุ่มกล้ามเนื้อนี้เชื่อมต่อระหว่างสะโพกลงไปถึงบริเวณเข่า พฤติกรรมการเดินลงน้ำหนักส้นเท้า การยืนทรงตัวผิดสุขลักษณะ หรือการละเลยการยืดกล้ามเนื้อหลังออกกำลังกาย ทำให้เนื้อเยื่อส่วนนี้หดเกร็ง และดึงรั้งอุ้งเชิงกรานให้หมุนงอนั่งลงไปด้านหลัง แผ่นหลังส่วนล่างจึงสูญเสียความโค้งตามธรรมชาติ และต้องแบกรับน้ำหนักตัวเพิ่มขึ้นในทุกการเคลื่อนไหว จนเกิดอาการ ปวดหลังล่าง
การจัดการกับอาการ ปวดหลังล่าง ที่เกิดจากจุดเกร็งสะสมเหล่านี้ จำเป็นต้องเน้นการผ่อนคลายกล้ามเนื้อรอบเชิงกรานและขาร่วมด้วย การทำท่ายืดกล้ามเนื้องอสะโพกในลักษณะก้าวขาและย่อตัว การยืดกล้ามเนื้อสะโพกในท่านอนขวาทับซ้าย ตลอดจนการยืดกล้ามเนื้อต้นขาด้านหลังอย่างสม่ำเสมอ จะช่วยลดแรงดึงรั้งที่ส่งไปยังกระดูกสันหลังส่วนล่าง ควบคู่ไปกับการปรับพฤติกรรมระหว่างวัน โดยการลุกเปลี่ยนอิริยาบถทุก 45 ถึง 60 นาที ทั้งนี้ หากการปรับพฤติกรรมและการยืดเหยียดด้วยตนเองยังไม่สามารถบรรเทาอาการให้ดีขึ้นได้ การเข้ารับการตรวจประเมินโครงสร้างและรักษาอย่างตรงจุดด้วยโปรแกรมกายภาพบำบัดที่ Rehabcare Clinic จะช่วยฟื้นฟูสมดุลของกล้ามเนื้อ และลดโอกาสการกลับมาเป็นซ้ำของอาการ ปวดหลังล่าง ได้อย่างมีประสิทธิภาพ
